Organ nakli bekleme listeleri her geçen yıl uzarken, bu bahiste hayli kıymetli bir gelişmeye imza atıldı. Carnegie Mellon Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, donör organlara bağımlılığı azaltabilecek, savlı bir proje geliştirdi. Takım, nakledilebilir 3D baskı karaciğer yaması geliştirmek için ABD Sıhhat İleri Araştırma Projeleri Ajansı’ndan (ARPA-H) 28.5 milyon dolarlık takviye aldı.
LIVE (Liver Immunocompetent Volumetric Engineering – Karaciğer İmmün Uzman Hacimsel Mühendisliği) ismi verilen proje, hasar görmüş bir karaciğeri büsbütün değiştirmek yerine, iki ila dört hafta boyunca temel fonksiyonlarını üstlenebilecek canlı doku üretmeyi amaçlıyor. Bu müddet zarfında hastanın kendi karaciğerinin toparlanması hedefleniyor. Başarılı olması halinde, birçok hadisede tam organ nakline gerek kalmayabilir.
ORGAN NAKLİNDE İSTİKRARLARI DEĞİŞTİREBİLİR
Projenin merkezinde, Carnegie Mellon’da geliştirilen FRESH isimli biyoyazdırma platformu yer alıyor. Bu teknoloji, kolajen üzere yumuşak biyolojik materyallerin ve canlı insan hücrelerinin, insan dokusunu taklit eden son derece ayrıntılı üç boyutlu yapılara dönüştürülmesini sağlıyor.
Aynı grup daha evvel FRESH yoluyla damar yapısına sahip pankreas gibisi dokular üretmeyi başarmış, hatta bu sistemin Tip 1 diyabet üzere hastalıkların modellenmesinde kullanılabileceğini göstermişti. Artık ise çıta çok daha yükseldi. İnsan bedeninin en karmaşık ve metabolik açıdan en ağır çalışan organlarından biri olan karaciğer için tahlil hedefleniyor.
Bu yaklaşımı benzerlerinden ayıran değerli bir fark var. Genetiği değiştirilmiş hayvan organlarına dayanan prosedürlerin bilakis, Carnegie Mellon takımı büsbütün insan biyolojik malzemeleriyle çalışıyor. Üretilen dokularda, “evrensel donör” olarak tasarlanmış hipoimmün hücreler kullanılıyor. Bu sayede alıcının bağışıklık sistemi dokuyu reddetmiyor ve bağışıklık baskılayıcı ilaçlara ihtiyaç duyulmuyor. Projenin lideri Adam Feinberg, en büyük zorluğun bağışıklık sistemi olduğunu vurguluyor.
“Hipoimmün hücreler sayesinde, ürettiğimiz doku ve hücreler herkes için uyumlu olacak. Hastaların bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullanmasına gerek kalmayacak.”
Dünyada organ nakli alanında farklı yaklaşımlar da eş vakitli ilerliyor. Kimi takımlar, deveranı ve oksijenlenmeyi yine sağlayan sistemlerle meyyit donör organlarını “yeniden canlandırmayı” hedeflerken, kimileri gen düzenleme yoluyla hayvan organlarını insan bedenine uyumlu hale getirmeye çalışıyor. Hatta geçtiğimiz yıl Çin’de bir cerrahi grup, bir domuzun karaciğerinden alınan parçayı yaşayan bir hastaya nakletmişti.
LIVE projesi muvaffakiyete ulaşırsa, organ nakli kavramı kökten değişebilir. Tam organ değişimi yerine, organ tamiri ön plana çıkabilir ve bekleme listelerindeki baskı önemli ölçüde azalabilir. Artık gözler, yazdırılan bu canlı dokuların insan bedeninin güçlü şartlarına hakikaten dayanıp dayanamayacağını gösterecek bir sonraki test evresinde.
Kaynak: Milliyet
Bir yanıt bırakın